Hier lees je wat je kunt doen om gezond te blijven als je zwanger bent. En wat je kunt doen bij klachten die vaak voorkomen. Ook lees je welke regels er zijn als je werkt tijdens je zwangerschap. De onderwerpen staan op alfabetische volgorde.

 

Heb je vragen over je gezondheid? Stel ze aan je verloskundige of gynaecoloog. Hier lees je bij welke alarmsignalen je meteen contact moet opnemen met je verloskundige of gynaecoloog.

Alles | A B D E F H J K M P R S V W Z
Er staan momenteel 36 namen op deze lijst
Aambeien
Als je hard perst bij het poepen, kun je aambeien krijgen. Aambeien zijn kleine uitstulpingen bij je anus (je poepgaatje). Die kunnen pijn doen of jeuken. Als je hard perst bij het poepen, kan dat erger worden. Dit gebeurt vooral als je poep hard is. Probeer daarom harde ontlasting en verstopping te voorkomen. Kijk bij ’Verstopping of harde poep’ voor tips.

Alcohol
Drink geen alcohol als je zwanger bent. Ook niet als je zwanger wilt worden of als je borstvoeding geeft. Want alcohol is slecht voor je baby. Hoe meer je drinkt hoe slechter dit is voor je baby. Maar geen enkele hoeveelheid is veilig. Als jij alcohol drinkt, kun je de hersenen en andere organen van je baby beschadigen. Je baby groeit minder goed. En je baby kan te vroeg geboren worden. Of te klein zijn als hij of zij wordt geboren.
Heb je problemen met alcohol? Vind je het moeilijk om ermee te stoppen? Of heb je alcohol gedronken voor je wist dat je zwanger was? Praat er dan over met je verloskundige, je gynaecoloog of je huisarts.
Je kunt ook kijken op: www.alcoholinfo.nl

Besmettelijke ziekten
Je kunt ziek worden van een bacterie of een virus. Sommige besmettelijke ziekten zijn ook slecht voor de gezondheid van je baby in je buik. Wat kun je doen om besmettelijke ziekten te voorkomen? Je kunt besmettelijke ziekten voorkomen door vaak je handen te wassen met zeep. Dit is bijvoorbeeld belangrijk bij het cytomegalovirus (CMV). Dit virus kan slecht zijn voor de gezondheid van je baby in je buik. Daarom moet je proberen zo min mogelijk in contact te komen met het virus. Het virus komt vaak voor in speeksel en plas van kleine kinderen. Was daarom je handen na het afvegen van snottebellen en het verwisselen van luiers of als je een kind geholpen hebt op de wc. Stop de speen, de lepel of de vork van jouw eigen of andere kinderen niet in je eigen mond. En geef jouw of andere kinderen ook geen eten met je eigen lepel of vork. Er zijn ook besmettelijke ziekten waarvan je vlekjes op de huid krijgt. Bijvoorbeeld waterpokken, rodehond, de vijfde ziekte. Deze ziekten kunnen slecht zijn voor de gezondheid van je baby in je buik. Dat geldt ook voor kinkhoest. Heb je contact gehad met iemand die één van deze ziekten heeft? Bel dan met je verloskundige of gynaecoloog.

Kijk voor meer informatie over besmettelijke ziekten tijdens de zwangerschap op:
www.rivm.nl/zwangerschap-en-infectieziekten

Bloedarmoede
Tijdens de zwangerschap kun je last krijgen van bloedarmoede. Je hebt dan te weinig rode bloedcellen in je bloed. Of de rode bloedcellen werken niet zo goed. Je bent dan snel duizelig, kortademig of moe. Ook kun je flauwvallen en er erg bleek uitzien. Je verloskundige onderzoekt aan het begin van je zwangerschap of je bloedarmoede hebt. Bij 30 weken zwangerschap doet ze dat nog een keer. Soms gebeurt dit onderzoek vaker. Bijvoorbeeld als je klachten hebt.

Heb je bloedarmoede? Vaak komt dit omdat je te weinig ijzer hebt in je bloed. Je kunt dan het beste producten met veel ijzer erin eten. Kijk onder ’Eten en drinken’ wat je kunt doen. Maar dit helpt niet altijd. Je krijgt van je verloskundige dan ijzertabletten. De bloedarmoede kan ook door iets anders komen. De verloskundige stuurt je dan naar de huisarts. Kijk voor meer informatie op www.deverloskundige.nl of www.thuisarts.nl en zoek op ‘bloedarmoede’

Bloedverlies
Bloedverlies uit de vagina komt vaak voor als je zwanger bent. Vooral in de eerste 3 maanden. Het hoeft niet erg te zijn. Het kan komen doordat het bevruchte eitje zich vastmaakt in je baarmoeder. Of als je een wondje hebt op je baarmoedermond. Maar het kan ook zijn dat je een miskraam hebt. Verlies je bloed uit je vagina? Bel dan met je verloskundige of gynaecoloog. Bewaar je slipje of inlegkruisje waar het bloed in zit.

Brandend maagzuur
Sommige zwangere vrouwen krijgen last van brandend maagzuur of maagpijn. Of een branderig en pijnlijk gevoel in de slokdarm. Brandend maagzuur kan erger worden van koffie, sinaasappelsap, drank met prik of bubbels en vet eten. Heb je brandend maagzuur? Dan kun je deze dingen beter niet drinken of eten. Gaat het brandend maagzuur niet weg? Overleg dan met je verloskundige of gynaecoloog.

Bruine vlekken in je gezicht
Tijdens de zwangerschap kun je bruine vlekken in je gezicht krijgen door de zon of de zonnebank. Dit zijn pigmentvlekken. Blijf daarom zoveel mogelijk in de schaduw en ga niet onder de zonnebank. Ga je in de zon? Gebruik dan zonnebrandcrème of zet een hoed op.

Meestal gaan deze bruine vlekken weg na de zwangerschap.

Drugs
Gebruik geen drugs als je zwanger bent. Geen softdrugs en geen harddrugs. Ook niet als je zwanger wilt worden of als je borstvoeding geeft. Want drugs zijn erg slecht voor je baby. Drugs zijn extra slecht voor je baby als je daarbij ook nog rookt en alcohol drinkt. Drugs kunnen de hersenen en andere organen van je baby beschadigen. Ook kan het zijn dat je baby minder goed groeit. En ook kan je baby na de geboorte ontwenningsverschijnselen krijgen. Voorbeelden van softdrugs zijn marihuana, wiet en hasj. Voorbeelden van harddrugs zijn cocaïne, ecstasy (XTC) en heroïne.

Ook kun je beter geen lachgas of paddo’s gebruiken. Want we weten niet hoe slecht deze zijn voor je baby. Heb je drugs gebruikt voor je zwanger werd? Of tijdens je zwangerschap? Gebruik je harddrugs en stop je daarmee als je zwanger bent? Dan is dat goed, maar je baby kan in je buik ontwenningsverschijnselen krijgen. Vertel het aan je verloskundige of gynaecoloog. Zij kan je doorverwijzen naar een dokter die daar verstand van heeft.

Kijk voor meer informatie op:
www.drugsinfo.nl

Emoties tijdens je zwangerschap
Er verandert veel als je zwanger bent. Hierdoor kun je emotioneler worden. Dit komt ook door je hormonen. Ook je partner kan emotioneler worden. Dat kunnen positieve en negatieve emoties zijn. Hebben jij of je partner last van negatieve emoties? Bespreek ze dan met je verloskundige, je gynaecoloog of je huisarts.

Eten en drinken


Gezond eten. Hoe doe je dat?
Het is belangrijk voor jou en je baby om gezond te eten als je zwanger bent. Daar hoort ook bij dat je verschillende dingen eet. Zo krijgt je baby de voedingsstoffen binnen om te groeien. Het is niet nodig dat je veel meer eet dan normaal. Je lichaam verbruikt iets meer energie omdat je baby moet groeien, maar aan het einde van je zwangerschap beweeg je vaak minder. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum kan je helpen gezond te eten.

Tips om gezond te eten:
  • Eet genoeg groente en fruit. Eet steeds iets anders.
  • Eet je vlees? Wissel af tussen vlees, vis, peulvruchten en ei. Probeer ook eens een vleesvervanger zoals een vegetarische burger.
  • Eet een keer in de week vis, vooral vette vis. Vette vis is goed voor de hersenen en de ogen van je baby.
  • Als je zwanger bent, heb je meer ijzer nodig. Door te weinig ijzer kun je bloedarmoede krijgen. Eet daarom genoeg vlees of vleesvervangers, kip, vis en eieren. En ook volkorenproducten (zoals volkorenbrood), peulvruchten, ongezouten noten en donkergroene groente. Neem bij elke maaltijd producten met veel vitamine C, zoals groente en fruit. Dan neemt je lichaam makkelijker ijzer op.
  • Eet je vegetarisch? Zorg dan wel dat je genoeg ijzer, jodium, calcium, eiwitten, vitamine B1 en vitamine B12 eet. Deze vitamines zitten in volkorenbrood en volkorenpasta, aardappelen, peulvruchten (bruine bonen, kikkererwten, linzen), eieren en melk, yoghurt, kwark en kaas. Eet je heel weinig of geen vlees en vis? Dan is het belangrijk om goed op vitamine B12 te letten. Je kunt dan bijvoorbeeld vitamine B12-pillen nemen.
  • Eet je veganistisch? Maak dan een afspraak met een diëtist. Een diëtist kan je advies geven over wat je kunt eten, zodat jij en je baby geen tekorten krijgen.
  • Calcium is belangrijk voor een goede botopbouw van je baby. Je krijgt voldoende calcium binnen als je volgens de aanbevelingen 300-450 milliliter (2-3 porties) aan melkproducten en 40 gram kaas neemt.

    Wat kun je beter niet eten als je zwanger bent?
  • Eet geen rauwe eieren en eten waar rauwe eieren in zitten.
  • Eet geen kaas die gemaakt is van rauwe melk. Eet alleen kaas die is gemaakt van gepasteuriseerde of gesteriliseerde melk. Kijk op het etiket of vraag het in de (kaas-)winkel.
  • Eet geen rauw vlees, zoals carpaccio. Eet geen rauwe vis of rauwe schaal- en schelpdieren zoals oesters. Zorg ervoor dat je vlees en vis goed verhit zodat het goed gaar is als je het eet.
  • Eet geen broodbeleg dat is gemaakt van rauw vlees, zoals filet americain, ossenworst of salami.
  • Eet geen gerookte vis. In gerookte vis kunnen bacteriën (zoals listeria) zitten die slecht zijn voor je baby. Je kunt wel gerookte vis eten als je het goed verhit.
  • Eet geen vis die andere vissen eten (roofvis), zoals tonijn, zwaardvis, snoekbaars, haai of koningsmakreel.
  • Eet geen rauwe kiemgroente, zoals taugé en alfalfa.
  • Eet geen lever. Eet ook geen leverworst of leverpaté. In lever zit veel vitamine A. Te veel vitamine A kan slecht zijn voor de gezondheid van je baby.
  • Neem liever geen kruidenpillen. In sommige kruidenpillen zitten dingen die slecht zijn voor je baby.
  • Eet maximaal 2-3 dropjes per dag.


Wat kun je beter niet drinken als je zwanger bent?
  • Drink geen rauwe melk, bijvoorbeeld rechtstreeks van de boer. Drink alleen gepasteuriseerde of gesteriliseerde melk. Kijk op het etiket. Melk uit de supermarkt is gepasteuriseerd of gesteriliseerd.
  • Drink niet te veel dranken met cafeïne. Denk hierbij aan koffie en frisdranken met cafeïne. Drink niet meer dan 1 energiedrankje per dag.
  • Drink geen borstvoedingsthee of kruidenthee met venkel of anijs. Drink op een dag niet meer dan 1 of 2 koppen sterrenmix of zoethoutthee. Kaneel kun je beter ook niet te veel gebruiken. Thee met rooibos, kamille, gember, munt, verveine en vruchtenthee kun je wel veilig drinken.
  • Drink geen alcohol.
  • Heeft jouw huis loden leidingen? Gebruik dan flessenwater in plaats van kraanwater. Heb je nieuwe leidingen of kranen, bijvoorbeeld in een nieuwbouwhuis? Laat dan de eerste 3 maanden de kraan 2 minuten stromen voordat je het water ’s ochtends gebruikt.

    Meer informatie over eten en drinken tijdens de zwangerschap vind je op www.voedingscentrum.nl/zwanger. Of download de app ZwangerHap van het Voedingscentrum: www.voedingscentrum.nl/zwangerhap.

    Zorg dat je niet ziek wordt van eten en koken
    Als je zwanger bent, is het extra belangrijk dat je niet ziek wordt van eten of koken. Als je zwanger bent, heb je een verminderde weerstand. Daardoor kun je sneller een voedselinfectie krijgen. De meeste voedselinfecties zijn alleen vervelend voor jezelf. Maar besmetting met sommige ziekteverwekkers kan ernstige gevolgen hebben voor je baby. Hieronder staat een aantal tips:
  • Was groente en fruit goed voordat je het eet.
  • Was je handen met warm water en zeep als je naar het toilet bent geweest. En voordat je gaat koken.
  • Heb je rauw vlees aangeraakt? Was dan je handen met warm water en zeep. En droog je handen af met een droge handdoek. Was ook het mes of de andere spullen die je gebruikt hebt bij het rauwe vlees. En droog het mes en de andere spullen af met een droge theedoek.
  • Zorg dat je het vlees goed verhit en dat het goed gaar is.
  • Let op de uiterste datum van het eten en drinken dat je koopt. Eet en drink dingen alleen tot de ‘TGT-datum’ (Te-Gebruiken-Tot-datum).
  • Kijk voor meer informatie tijdens de zwangerschap op www.voedingscentrum.nl/zwanger.

    Afvallen en vasten tijdens de zwangerschap
    Tijdens de zwangerschap kom je ongeveer twaalf kilo aan. Dat komt doordat de baby en de baarmoeder groeien. Je krijgt meer vetweefsel en meer bloed in de vaten. Ga niet afvallen als je zwanger bent. En kom ook niet te veel aan.

    Wil je vasten? Bijvoorbeeld tijdens de ramadan? Bespreek dit dan met je verloskundige of gynaecoloog.

  • Foliumzuur
    Foliumzuur verkleint de kans dat je baby een open ruggetje, een hazenlip of een open gehemelte krijgt. Waarschijnlijk neem je al foliumzuur. Ga daarmee door tot je 10 weken zwanger bent.

    Neem je nog geen foliumzuur? Begin daar dan mee. En ga daar mee door tot je 10 weken zwanger bent. Neem elke dag een tablet van 0,4 of 0,5 milligram foliumzuur. Je kunt deze tabletten kopen bij de apotheek of de drogist. Je hebt er geen recept van je dokter voor nodig

    Meer informatie over foliumzuur:
    www.strakszwangerworden.nl.

    Harde buiken
    Als je zwanger bent, krijg je soms harde buiken. Dit komt doordat de spieren van je baarmoeder samentrekken. Als je soms een harde buik hebt, is dat niet erg. Heb je vaak harde buiken? En wordt dat steeds erger? Bel dan met je verloskundige of gynaecoloog.

    Jodiumtabletten
    Als je zwanger bent, is het goed om jodiumtabletten in huis te hebben. Is er een ongeluk met een kerncentrale? Jodiumtabletten zorgen er dan voor dat je baby geen schildklierkanker krijgt.

    Let op! Je mag pas jodiumtabletten slikken als de overheid zegt dat dit nodig is. Niet eerder. Je kunt deze tabletten kopen bij de apotheek of de drogist. Ze kosten ongeveer 3 euro. Meer informatie vind je op www.waaromkrijgikjodiumtabletten.nl.

    Kattenbak en werken in de tuin
    In poep van katten kan een parasiet zitten waar je de ziekte toxoplasmose van krijgt. Ben je zwanger en loop je een infectie op met toxoplasmose? Dit kan slecht zijn voor de gezondheid van je baby. Doe daarom handschoenen aan als je de kattenbak verschoont. Of in de tuin werkt. En was daarna je handen. Was je handen en de handen van je kinderen na het spelen in de zandbak.

    Toxoplasmose kun je ook krijgen van iets dat je eet. Eet daarom geen rauw vlees, zoals carpaccio. Of vlees dat niet goed is verhit. Ook geen broodbeleg zoals filet americain, ossenworst of salami. Eet ook geen ongewassen groente of fruit.

    Heb je al een keer toxoplasmose gehad? Dan kun je het niet nog een keer krijgen.

    Meer informatie:
    www.rivm.nl/toxoplasmose of www.rivm.nl/zwangerschap-en-infectieziekten

    Kinkhoest: Vaccinatie tijdens de zwangerschap
    Kinkhoest is een erg besmettelijke ziekte. En heel gevaarlijk voor pas-geboren baby’s. Baby’s kunnen long- ontsteking en hersenschade krijgen. Heel soms gaan baby’s dood door kinkhoest. Baby’s krijgen een vaccinatie tegen kinkhoest als ze een paar maanden oud zijn. De eerste maanden kan een baby dus wel kinkhoest krijgen. Als jij een vaccinatie tegen kinkhoest krijgt als je zwanger bent, kunnen jij en je baby geen kinkhoest krijgen. Daarom is het verstandig een vaccinatie tegen kinkhoest te nemen als je zwanger bent. Je verloskundige of gynaecoloog vertelt je hierover. Je kunt een vaccinatie krijgen als je 22 weken of langer zwanger bent. Als jij de vaccinatie haalt dan krijgt je baby één prik minder en start een maand later met vaccinaties. Voor deze vaccinatie moet je zelf een afspraak maken.

    Kijk voor meer informatie op 22wekenprik.nl hier zie je ook waar je een afspraak kan maken.

    Medicijnen
    Gebruik je medicijnen? Vertel je verloskundige of gynaecoloog dan welke medicijnen je gebruikt. Dit geldt ook voor medicijnen waarvoor je geen recept van een dokter nodig hebt. Dit is nodig omdat sommige medicijnen niet goed zijn voor je baby. Vertel daarom ook aan je huisarts, je medisch specialist, je tandarts en je apotheek dat je zwanger bent.

    Heb je pijn? Dan mag je paracetamol gebruiken. Lees in de bijsluiter hoeveel tabletten je mag nemen. Wil je langer dan een paar dagen paracetamol nemen? Overleg dit dan met je verlos- kundige of gynaecoloog. Andere pijnstillers dan paracetamol mag je alleen gebruiken na overleg met je verloskundige of gynaecoloog. Wil je tandarts je verdoven? Dat mag. Maar vertel wel dat je zwanger bent.

    Gebruik andere pijnstillers alleen na overleg met je verloskundige of gynaecoloog.

    Meer informatie:
    www.moedersvanmorgen.nl/kennisbank of kijk in het boekje op www.moedersvanmorgen.nl/boekje

    Misselijk
    Vooral in de eerste 3 tot 4 maanden van je zwangerschap kun je misselijk zijn. Vaak is dat ’s morgens als je wakker wordt. Misschien moet je ook overgeven. Voor veel vrouwen hoort dit bij de zwangerschap.

    Ben je misselijk? Stop dan niet met eten. Want daardoor kan het erger van worden. Begin de dag met een licht ontbijt. Eet voor je opstaat. En eet daarna de rest van de dag ook steeds kleine beetjes. Je merkt zelf wat je beter wel en niet kunt eten.

    Meer informatie:
    www.thuisarts.nl/zwanger-misselijk-en-overgeven/ik-ben-zwanger-en-misselijk
    www.deverloskundige.nl
    www.degynaecoloog.nl

    Moe
    Vooral in de eerste 3 maanden van je zwangerschap kun je moe zijn. Dit komt doordat de hormonen in je lichaam veranderen. Meestal komt dit niet van bloedarmoede. Het is fijn om dan iets rustiger aan te doen. Veel vrouwen willen bijvoorbeeld meer slapen. Na ongeveer 4 maanden hebben de meeste vrouwen geen last meer van moeheid.

    Pijn in je rug of bekken
    Je kunt pijn in je rug of je bekken krijgen. Zitten, staan of lopen gaan dan minder goed. Praat erover met je verloskundige of gynaecoloog. Zij kan je helpen met een goede houding. Bewegen kan helpen tegen de pijn. Ook deze tips kunnen helpen:

    • Wil je iets oprapen? Of moet je iets optillen? Buig dan door je knieën. En buk niet.
    • Zit je op een stoel of een bank? Zorg dan dat het onderste deel van je rug steun heeft.
    • Als je wilt rusten en je hebt bekkenpijn dan is liggen het beste.
    • Heb je pijn in je bekken en wil je rusten? Dan kun je het beste gaan liggen.
    • Kun je moeilijk opstaan uit bed? Draai dan eerst op je zij. En druk daarna met je armen je bovenlichaam omhoog tot je zit en laat je benen over de rand van je bed hangen. Sta op met beide voeten op de grond.

    Let op! Een bekkenfysiotherapeut kan je behandelen voor pijn in je rug of bekken. Hoe eerder de behandeling begint, hoe meer kans dat je rug en bekken herstellen. Meer informatie op www.bekkenfysiotherapie.nl

    Plassen
    Als je zwanger bent, moet je vaker plassen dan anders. Dat komt doordat je baarmoeder groter wordt en tegen je blaas drukt. Moet je erg vaak plassen? Dan kun je een blaasontsteking hebben. Als dat zo is, heb je vaak een branderig gevoel of pijn als je plast. Breng dan nog dezelfde dag een potje met je plas naar je huisarts. De huisarts onderzoekt dan of je blaasontsteking hebt. Als dat zo is, krijg je medicijnen.
    In de zwangerschap kun je soms zomaar kleine beetjes plas verliezen. Bijvoorbeeld als je aandrang voelt en je bent op weg naar de wc. Of als je bukt, lacht, niest of hoest. We noemen dit urineverlies. Bijna 1 op de 3 vrouwen krijgt hier last van in de zwangerschap. Met maandverband of inlegkruisje kun je de druppels urine opvangen. Om dit urineverlies tegen te gaan en te voorkomen dat het erger wordt, kun je bekkenbodemoefeningen doen. Je bekkenbodemspieren zijn de spieren die zorgen dat je plas en poep kunt ophouden. Vraag je verloskundige of gynaecoloog om advies.
    Meestal gaat urineverlies een half jaar na de bevalling over. Om te zorgen dat het sneller overgaat kun je de bekkenbodem trainen. Een bekkenfysiotherapeut kan je daarbij helpen. Meer informatie op www.bekkenfysiotherapie.nl

    Roken
    Rook niet als je zwanger bent. Want roken is erg slecht voor je baby. Het is belangrijk dat je partner ook niet rookt. Want dan rook je mee. En dat is ook erg slecht voor je baby. Als je rookt, heb je een grotere kans op een miskraam of een zwangerschap buiten je baarmoeder. Ook is de kans groter dat je placenta loslaat in de baarmoeder. Als je rookt, beschadig je de organen van je baby en kan je baby afwijkingen krijgen. Je baby groeit minder goed. En je baby kan te vroeg geboren worden. Of te klein zijn als hij of zij wordt geboren. Hierdoor kan je baby problemen krijgen bij en na de geboorte. Ook heeft je baby een grotere kans op ziektes als hij of zij ouder wordt. Bijvoorbeeld hart- en vaartziekten, suikerziekte en overgewicht.

    Vind je het moeilijk om te stoppen? Praat er dan over met je verloskundige, je gynaecoloog of je huisarts. Je kunt ook kijken op www.thuisarts.nl/stoppen-met-roken

    Ook na de geboorte is het erg slecht voor je baby als je rookt. Of als iemand anders in huis rookt. Je baby heeft dan een grotere kans op wiegendood. Of op astma of andere longziekten.

    Meer informatie:
    www.thuisarts.nl/stoppen-met-roken
    www.rokeninfo.nl
    www.rijksoverheid.nl (zoektermen ‘zwanger roken’).

    Schadelijke stoffen
    Je kunt in aanraking komen met schadelijke stoffen. Schadelijke stoffen zijn overal. Daarom kun je daar niet altijd iets aan doen. Schadelijke stoffen kunnen erg ongezond zijn voor de baby in je buik. Let in ieder geval extra op bij de dingen die hieronder staan:
  • Klusproducten zoals wasbenzine en terpentine. Maar ook verf, lijm en kit die vaak ook oplosmiddelen bevatten.
  • Gif tegen ongedierte. Denk hierbij ook aan anti-muggen en anti-tekenmiddelen die je op je huid smeert.
  • Nagellakremover, sommige nagellakremovers bevatten aceton.
  • Lysmeral, dit is een geurstof die naar lelietjes-van-dalen ruikt. Het kan zitten in bijvoorbeeld wasmiddel, schoonmaakmiddelen, shampoo of deodorant.


    Probeer niet in aanraking te komen met deze producten en stoffen als je zwanger bent. En adem ze niet in. Ook in de lucht in je huis kunnen schadelijke stoffen zitten. Zet daarom dagelijks een deur of een raam open om je huis te luchten.

    Meer informatie:
    waarzitwatin.nl/themas/zwanger informatie over schadelijke stoffen in alledaagse producten.
    waarzitwatin.nl/themas/baby informatie over stoffen in producten die schadelijk kunnen zijn voor baby’s na de geboorte. Hier kun je rekening mee houden als je spullen koopt voor de baby of de babykamer.

  • Seks
    Je kunt gewoon seks hebben als je zwanger bent. Je kunt geen miskraam krijgen van seks. Ook is seks niet slecht voor de baby in je buik. Heb je vragen over seks? Of heb je problemen met seks? Dan kun je deze bespreken met je verloskundige of gynaecoloog.

    Zijn er in het verleden nare dingen gebeurd met seks? Of vind je het vervelend als je verloskundige of gynaecoloog onderzoek doet in je vagina? Bespreek dit dan met je verloskundige of gynaecoloog. Dan kan zij daar rekening mee houden bij de bevalling of als ze je onderzoekt.

    Spataderen
    Sommige vrouwen krijgen spataderen aan de benen tijdens de zwangerschap. Je kunt ook spataderen krijgen in je schaamlippen. Heb je spataderen? Lang zitten en lang staan is dan niet goed. Beweeg regelmatig. Ga je zitten of liggen? Gebruik dan een krukje, een stoel of een kussen om je benen hoog te houden. Je kunt ook elastische steunkousen dragen. Deze kunnen de pijn van spataderen verminderen. Vraag de verloskundige of gynaecoloog om advies. Na de bevalling worden je spataderen vanzelf kleiner.

    Sporten
    Je kunt gewoon sporten als je zwanger bent. Maar doe het niet meer of vaker dan voor je zwangerschap. En zorg dat je genoeg drinkt als je sport. Krijg je klachten van sporten? Of word je erg moe van sporten? Ga dan minder sporten.

    Wandelen, fietsen, zwemmen en fitness kun je gewoon tot het eind van je zwangerschap doen. Je moet oppassen met sport waarbij je een klap tegen je buik kunt krijgen. En met sport waarbij je tegen anderen botst of waarbij je kunt vallen. Bijvoorbeeld voetbal, hockey, volleybal en skiën. Duiken in water met zuurstofflessen moet je niet doen als je zwanger bent.

    Straling
    Straling van mobiele telefoons, beeldschermen en magnetrons is niet slecht voor je baby. Moet je naar het ziekenhuis voor onderzoek? Of wil de tandarts een foto maken? Vertel dan dat je zwanger bent. Meestal kun je onderzoek met gevaarlijke straling uitstellen tot na je zwangerschap.

    Stress en spanning
    Als je lange tijd stress en spanning hebt, is dat ongezond voor jou en je baby. Bespreek je zorgen met je verloskundige, gynaecoloog of je huisarts. Zij kunnen helpen een oplossing te vinden zodat jouw stress afneemt en je baby een betere start maakt. Met jouw toestemming kunnen ze je eventueel doorverwijzen naar een andere hulpverlener.

    Vakanties en verre reizen
    Wil je met vakantie? Of ga je op een verre reis? Bespreek dat dan met je verloskundige of gynaecoloog. Wil je op vakantie naar een ver land? Maak dan een afspraak met je huisarts of de GGD. Doe dit 6 tot 8 weken voordat je gaat. Je krijgt dan advies wat je wel en niet kunt doen in dat land. En als dat nodig is, krijg je ook vaccinaties. Vertel je huisarts en de GGD dat je zwanger bent.

    Meer informatie:
    www.lcr.nl
    www.ggdreisvaccinaties.nl/aandachtspunten/zwangerschap-en-reizen

    Als je zwanger bent, kun je gewoon vliegen met een vliegtuig. Maar vliegmaatschappijen nemen vaak geen vrouwen mee die langer dan 32 tot 34 weken zwanger zijn. Want ze willen niet dat je in de lucht gaat bevallen.

    Verstopping of moeilijk poepen
    Sommige vrouwen kunnen minder goed poepen als ze zwanger zijn. Ook kan je poep harder worden. Dat komt doordat je darmen wat trager werken tijdens de zwangerschap. Wat kun je doen om te zorgen dat je gemakkelijker kunt poepen?
  • Stel naar de wc gaan niet uit: als je wacht, wordt je poep harder.
  • Eet veel (rauwe) groente, fruit, volkorenbrood, volkorenpasta en zemelen.
  • Drink genoeg: iedere dag zo’n 2 liter.
  • Heb je pijn in je bekken en wil je rusten? Dan kun je het beste gaan liggen.
  • Zorg dat je genoeg beweegt, bijvoorbeeld door te wandelen of te fietsen.

  • Vitamine D
    Je lichaam heeft vitamine D nodig. In je eten zit vitamine D. Bijvoorbeeld in vette vis zoals zalm of haring, in margarine, vlees en eieren. Maar hier zit minder in dan je lichaam nodig heeft. Je lichaam maakt ook zelf vitamine D als je buiten in daglicht bent. Daarom is het belangrijk elke dag naar buiten te gaan.

    Als je zwanger bent, heb je meer vitamine D nodig dan anders. Slik daarom tijdens de hele zwangerschap 10 microgram vitamine D per dag. Het is extra belangrijk om elke dag een vitamine D-pil te nemen als:
    • je iedere dag minder dan een half uur buiten in de zon bent;
    • je vaak een sluier of hoofddoek om hebt;
    • er geen zonlicht op je huid komt. Bijvoorbeeld omdat je make-up gebruikt die je huid beschermt tegen de zon;
    • je een donkere huid hebt.
    Je kunt de pillen kopen bij de supermarkt, de drogist of de apotheek. Neem niet meer dan 10 microgram per dag, behalve als dat moet van je (huis)arts.

    Vitaminepillen
    Eet je gezond en veel verschillende dingen? Dan heb je geen vitaminepillen nodig. Wil je toch vitaminepillen nemen? Neem dan multivitaminepillen speciaal voor zwangere vrouwen. Want in deze pillen zit minder vitamine A. Te veel vitamine A is slecht voor je baby. Zit in deze multivitaminepillen ook vitamine D? Dan hoef je geen andere pillen met vitamine D te nemen.

    Vocht uit je vagina
    Als je zwanger bent, komt er vaak meer vocht uit je vagina (afscheiding). Dat is normaal. Heeft het vocht een vreemde kleur? Of ruikt het vocht vreemd? Heb je jeuk, pijn of een branderig gevoel? Bespreek dit dan met je verloskundige of gynaecoloog. Want misschien heb je dan een infectie. Als dat zo is, kun je medicijnen krijgen.

    Vocht vasthouden
    Als je zwanger bent, blijft er meer vocht in je lichaam. Sommige vrouwen krijgen daarvan dikke voeten en enkels. Dit kan erger worden als het warm weer is of als je weinig beweegt. Zorg er daarom voor dat je genoeg beweegt, bijvoorbeeld door te wandelen of te fietsen. Ga je zitten of liggen? Neem dan een krukje, een stoel of een kussen om je benen hoog te houden.

    Werk
    De overheid heeft regels gemaakt die je helpen om te werken en gezond zwanger te zijn.

    Je kunt gewoon werken als je zwanger bent. Maar er is ook werk dat je beter niet kunt doen. Bijvoorbeeld:
    • Werk met trillingen. Bijvoorbeeld in een vrachtauto of een landbouw- machine.
    • Werk met radioactieve straling.
    • Werk met chemische stoffen.
    • Werk waarbij je infecties van bacteriën of virussen kunt krijgen.
    • Zwaar werk waarbij je veel moet tillen, trekken, duwen of dragen.


      • Werkgever
        Je werkgever moet zorgen dat je veilig en gezond kunt werken. Je werkgever mag je geen werk laten doen dat slecht is voor de gezondheid van jou of je baby. Overleg of je ander werk kan doen. Doe dit zodra je weet dat je zwanger bent. Je kunt ook overleggen met de bedrijfsarts of de arbodienst. Zij kunnen bekijken welk werk je wel en niet kunt doen. En ze kunnen je werkgever daarover advies geven. Je werkgever kan je werk dan op tijd aanpassen. Ook kun je informatie vragen bij de Inspectie SVW. Je kunt hierover ook overleggen met je verloskundige of gynaecoloog..

        Nachtdiensten en ploegendiensten
        Werk je in nachtdiensten of ploegendiensten? Dan kun je met je werkgever overleggen over andere werktijden en andere rusttijden. Je hebt recht op extra pauzes als je zwanger bent. En als je zwanger bent hoef je ook niet ’s nachts te werken. Of over te werken. Dit geldt ook voor de eerste 6 maanden na je bevalling. Kun je je eigen werk niet veilig en gezond doen? Dan moet je van je werkgever ander werk krijgen.

        Nachtdiensten en ploegendiensten
        Werk je in nachtdiensten of ploegendiensten? Dan kun je met je werkgever overleggen over andere werktijden en andere rusttijden. Je hebt recht op extra pauzes als je zwanger bent. En als je zwanger bent hoef je ook niet ’s nachts te werken. Of over te werken. Dit geldt ook voor de eerste 6 maanden na je bevalling.

        Tijdelijk ander werk
        Kun je je eigen werk niet veilig en gezond doen? Dan moet je van je werkgever ander werk krijgen.

        Meer informatie:

    Zwangerschapscursussen
    Er zijn tal van cursussen die je helpen om tijdens de zwangerschap gezond en fit te blijven en je voor te bereiden op de bevalling. Je verloskundige of gynaecoloog kan je vertellen welke cursussen er in je regio worden gegeven en hoe je je op tijd kunt inschrijven.

    Zwangerschapsverlof
    Het is belangrijk dat je uitgerust begint aan de bevalling. Iedere vrouw heeft recht op 16 weken zwangerschapsverlof. Je zwangerschapsverlof kan ingaan vanaf 34 weken zwangerschap. Je hebt altijd recht op 10 weken verlof na de bevalling. Beval je eerder dan uitgerekend, dan blijft de duur van het verlof op 16 weken staan. Beval je later, dan duurt het verlof automatisch langer.
    Naast een regeling voor zwangerschapsverlof bestaat er een regeling voor ouderschapsverlof.

    Meer informatie:
    • www.rijksoverheid.nl (zoek op ‘bevallingsverlof’) voor informatie over bevallingsverlof en over partnerverlof.
    Laatst herzien op 21 september 2021